مهارت‌های مدیر پروژه
شش مهارت نرم برای مدیران پروژه
ابزار و روش مهم‌اند، اما پروژه‌ها را آدم‌ها پیش می‌برند. در این درس شش مهارت را مرور می‌کنیم: چهار مهارتی که حرفه‌ای‌های پروژه در نظرسنجی PMI مهم‌ترین دانسته‌اند، به‌اضافهٔ همدلی و مدیریت تعارض؛ هر کدام با شاهد، مثال و تمرین.
شواهد · نظرسنجی PMI
سازمان‌هایی که روی این مهارت‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند، نتیجهٔ بهتری می‌گیرند
PMI در مثلث استعداد، این مهارت‌ها را «مهارت‌های قدرت» (Power Skills) می‌نامد. در گزارش Pulse of the Profession سال ۲۰۲۳، از ۳٬۴۹۲ حرفه‌ای پروژه در مناطق مختلف دنیا نظرسنجی کرد. در سازمان‌هایی که به این مهارت‌ها اولویت بالایی می‌دهند:
پروژه‌هایشان به هدف‌های کسب‌وکار رسیدند.
پروژه‌هایشان دچار گسترش کنترل‌نشدهٔ محدوده شدند.
بودجه را از دست دادند وقتی پروژه‌ای شکست خورد.
همان گزارش می‌گوید این سازمان‌ها حدود سه برابر بیشتر احتمال دارد در «مدیریت تحقق منافع» به بلوغ بالا رسیده باشند. با این حال، حرفه‌ای‌ها هنوز بیشتر وقت یادگیری‌شان را صرف مهارت‌های فنی می‌کنند:
- مهارت‌های فنی
- مهارت‌های قدرت
- بقیه
۹ نفر از هر ۱۰ نفر گفتند این مهارت‌ها کمکشان می‌کند هوشمندانه‌تر کار کنند. بزرگ‌ترین مانع از نگاه آن‌ها هزینهٔ آموزش بود.
چهار مهارت اول · به انتخاب حرفه‌ای‌ها
ارتباط، حل مسئله، رهبری مشارکتی، تفکر راهبردی
در همان نظرسنجی، پاسخ‌دهنده‌ها از هر منطقه، صنعت و سطح تجربه، دربارهٔ این چهار مهارت به‌عنوان مهم‌ترین مهارت‌ها هم‌نظر بودند. کنار هر کدام یک تمرین کوچک برای همین هفته گذاشته‌ایم:
پیام درست را به آدم درست و در زمان درست برسان. هر ذی‌نفع سطح جزئیات خودش را لازم دارد.
تمرین: گزارش این هفته را در سه خط بنویس: وضعیت، مشکل، تصمیم لازم.قبل از راه‌حل، علت را پیدا کن. با چند بار پرسیدن «چرا؟» از نشانه به ریشه برس.
تمرین: برای یک تأخیر این هفته، پنج بار بپرس چرا.به‌جای دستور دادن، تیم را در تصمیم شریک کن تا مالکیت کار را حس کند.
تمرین: تصمیم بعدی را با تیم بگیر و فقط جمع‌بندی کن.هر کار را به هدف کسب‌وکار وصل کن و بپرس این کار چه ارزشی می‌سازد.
تمرین: کنار هر کار مهم یک خط بنویس که به کدام هدف کمک می‌کند.همدلی · گوش دادن فعال
اول بفهم، بعد جواب بده
همدلی در مثلث استعداد PMI جزو مهارت‌های قدرت است. اعضای تیم آدم‌اند، نه منابع؛ وقتی شرایطشان را درک کنی، اعتماد و تعهد ساخته می‌شود. راهنمای PMBOK گوش دادن فعال را با چند حرکت ساده توصیف می‌کند:
نشان بده که می‌شنوی و حرف طرف را قطع نکن.
با کلمات خودت تکرار کن: «یعنی نگرانی‌ات این است که...؟»
سؤال کن تا ابهامی نماند و دربارهٔ قدم بعد توافق کنید.
مدیریت تعارض · پنج روش
اختلاف نظر طبیعی است؛ روش پاسخ مهم است
تعارض در هر تیمی پیش می‌آید. راهنمای PMBOK پنج روش کلی برای حل تعارض نام می‌برد. هیچ‌کدام همیشه درست نیست؛ انتخاب به اهمیت موضوع، فوریت و رابطه بستگی دارد:
| روش | یعنی | کی مناسب است | در فروشگاه نمونه |
|---|---|---|---|
| کناره‌گیری / اجتناب | فعلاً از موضوع کنار بکش | موضوع کم‌اهمیت است یا آدم‌ها به زمان برای آرام شدن نیاز دارند | بحث رنگ دکمه را به بعد از افتتاح موکول کن |
| ملایمت / همراهی | روی نقطه‌های مشترک تأکید کن و کوتاه بیا | رابطه از موضوع مهم‌تر است | اگر انتخاب فونت فرقی در نتیجه ندارد، نظر طراح را بپذیر |
| مصالحه | هر طرف کمی کوتاه بیاید | وقت کم است و راه‌حل موقت کافی است | دو صفحه از پنج صفحه با طرح جدید، بقیه بعداً |
| اجبار / دستور | با اختیار خودت تصمیم بگیر | موضوع فوری است یا پای قانون و امنیت در میان است | امنیت درگاه پرداخت قابل مذاکره نیست |
| همکاری / حل مسئله | با هم دنبال راه‌حلی بگردید که نگرانی همه را پوشش دهد | موضوع مهم است و وقت کافی هست؛ معمولاً بهترین نتیجه را دارد | جلسه‌ای برای طراحی سبد خریدی که هم سریع باشد هم امن |
تعارض را شخصی نکن: دربارهٔ موضوع حرف بزن، نه آدم‌ها.
برنامهٔ تمرین · چهار هفته
هر هفته یک مهارت، یک عادت کوچک
| هفته | مهارت | عادت کوچک | نشانهٔ پیشرفت |
|---|---|---|---|
| ۱ | ارتباط و گوش دادن | در هر جلسه، پیش از جواب دادن، حرف طرف مقابل را در یک جمله بازگو کن | سوءتفاهم‌ها و پیام‌های تکراری کمتر می‌شود |
| ۲ | حل مسئله | برای هر مشکل تازه، پیش از راه‌حل علت ریشه‌ای را بنویس | مشکل‌های تکراری کمتر می‌شوند |
| ۳ | رهبری مشارکتی | یک تصمیم مهم را با مشارکت تیم بگیر | اعضای تیم خودشان پیشنهاد می‌آورند |
| ۴ | تفکر راهبردی و مدیریت تعارض | کارهای مهم را به هدف‌ها وصل کن و یک اختلاف را با روش همکاری حل کن | تصمیم‌ها سریع‌تر و با تنش کمتر گرفته می‌شوند |
بعد از چهار هفته از یک هم‌تیمی بخواه صادقانه بگوید چه چیزی در کارت عوض شده است.
تماشا کن · سه ویدیوی معتبر
از دو تا نه دقیقه
ویدیوها انگلیسی‌اند و دسترسی به یوتیوب از داخل ایران ممکن است محدود باشد.
دورهٔ رایگان · مهارت‌های مدیر پروژه
- ۱اشتباهات رایج مدیران پروژهٔ تازه‌کار
- ۲شش مهارت نرم برای مدیران پروژههمین درس
هر چهار دورهٔ رایگان را تمام کردی. برای یادگیری عمیق‌تر، دوره‌های جامع را ببین.
منابع
- PMI — خبر رسمی گزارش Pulse of the Profession ۲۰۲۳ دربارهٔ مهارت‌های قدرت
- PMI — گزارش کامل Pulse of the Profession ۲۰۲۳ (PDF)
- PMI — مثلث استعداد
- PMI — راهنمای PMBOK
- PMI — Power Skills, Redefining Project Success (YouTube)
- Grow with Google — The Value of Soft Skills (YouTube)
- PMI — 5 Must-Have Power Skills for Project Managers (YouTube)
عددها از خبر رسمی و گزارش PMI است و در آبان ۱۴۰۵ بررسی شد. مثال‌ها و برنامهٔ تمرین پیشنهاد The Planner است. عکس داخل متن: Vitaly Gariev در Unsplash.
نویسنده
