اجایل و اسکرام
اسکرام به زبان ساده: از اسپرینت تا جلسهٔ بازنگری

اسکرام چارچوبی سبک برای کارهای پیچیده است: کار را در اسپرینتهای کوتاه پیش میبری، هر بار نتیجه را نشان میدهی و از بازخورد یاد میگیری. در این راهنما همهٔ اجزای آن را با همان پروژهٔ فروشگاه اینترنتی مرور میکنیم و میبینیم بعد از نسخهٔ ۲۰۲۰ چه چیزی تغییر کرده است.
ایدهٔ اصلی · تجربهگرایی
اسکرام یعنی یاد گرفتن در حین کار
طبق راهنمای رسمی اسکرام، اسکرام چارچوبی سبک است که به افراد، تیمها و سازمانها کمک میکند با راهحلهای انطباقی برای مسائل پیچیده ارزش بسازند. پایهاش تجربهگرایی است: تصمیم را بر اساس چیزی میگیری که واقعاً دیدهای. این تجربهگرایی سه ستون دارد:
کار و نتیجهاش برای همه دیده میشود.
پیشرفت را مرتب بررسی میکنی تا مشکل زود پیدا شود.
همین که انحرافی دیدی، کار یا روش را اصلاح میکنی.
پنج ارزش اسکرام هم به تیم کمک میکنند این ستونها را پابرجا نگه دارد:
- تعهد
- تمرکز
- گشودگی
- احترام
- شهامت
اسکرام عمداً ناقص است. راهنما فقط اجزای لازم را تعریف میکند و جزئیات را به تیم میسپارد؛ برای همین در هر سازمانی شکل خودش را پیدا میکند.
تیم اسکرام · سه مسئولیت
یک تیم کوچک، سه مسئولیت
تیم اسکرام معمولاً ۱۰ نفر یا کمتر است و درون آن زیرتیم یا سلسلهمراتبی وجود ندارد. نسخهٔ ۲۰۲۰ بهجای «نقش» از «مسئولیت» حرف میزند و تیم را «خودمدیریت» میداند؛ یعنی خود تیم تصمیم میگیرد چه کسی، چه کاری را، چطور انجام دهد.
ارزش محصول را به حداکثر میرساند و بکلاگ محصول را مدیریت میکند. یک نفر است، نه یک کمیته.
اسکرام را در تیم و سازمان مستقر میکند و به بهبود تیم کمک میکند.
در هر اسپرینت بخشی قابلاستفاده از محصول میسازند و کار اسپرینت را خودشان برنامهریزی میکنند.
«توسعهدهنده» فقط برنامهنویس نیست. هر کسی که بخشی از نتیجه را میسازد توسعهدهنده است. در فروشگاه نمونه، طراح، برنامهنویس و مسئول محتوا توسعهدهندهاند و صاحب کسبوکار مالک محصول است.
رویدادها · جریان کار
هر اسپرینت یک چرخهٔ کامل است

اسپرینت ظرفی است که بقیهٔ رویدادها درون آن اتفاق میافتند. طول آن ثابت و حداکثر یک ماه است. کار از بکلاگ محصول وارد اسپرینت میشود و در پایان، یک افزودهٔ قابل استفاده بیرون میآید:
اسپرینت · طول ثابت، حداکثر یک ماه
اسپرینت بعدی بلافاصله بعد از این یکی شروع میشود
| رویداد | سقف زمان | سؤال اصلی |
|---|---|---|
| اسپرینت | حداکثر یک ماه | ظرفی برای همهٔ رویدادهای دیگر |
| برنامهریزی اسپرینت | ۸ ساعت | این اسپرینت چرا ارزشمند است، چه کاری انجام میشود و چطور؟ |
| اسکرام روزانه | ۱۵ دقیقه | تا هدف اسپرینت چقدر مانده و برنامهٔ امروز چیست؟ |
| بازبینی اسپرینت | ۴ ساعت | چه ساختیم و قدم بعدی چیست؟ |
| بازنگری اسپرینت | ۳ ساعت | چطور کیفیت و اثربخشی کار را بالا ببریم؟ |
سقفها برای اسپرینت یکماههاند. در اسپرینتهای کوتاهتر معمولاً کوتاهترند. نسخهٔ ۲۰۲۰ سه سؤال معروف جلسهٔ روزانه را هم حذف کرده است؛ تیم خودش شکل جلسه را انتخاب میکند.
مصنوعات · سه تعهد
هر مصنوع یک تعهد دارد
مصنوعات اسکرام کار و ارزش را شفاف میکنند. در نسخهٔ ۲۰۲۰ هر کدام یک «تعهد» دارد که پیشرفت با آن سنجیده میشود:
| مصنوع | تعهد | در فروشگاه نمونه |
|---|---|---|
| بکلاگ محصول | هدف محصول | فروشگاهی که مشتری بتواند بهراحتی از آن خرید کند |
| بکلاگ اسپرینت | هدف اسپرینت | تا پایان این اسپرینت، مشتری بتواند یک محصول را بخرد و پولش را بپردازد |
| افزوده | تعریف انجامشده | روی موبایل تست شده، پرداخت آزمایشی موفق بوده و متنها بازبینی شدهاند |
کار نیمهتمام، افزوده نیست. طبق راهنما، کاری که با تعریف انجامشده مطابقت ندارد نه منتشر میشود و نه حتی در بازبینی اسپرینت نمایش داده میشود.
نسخهها · از ۲۰۱۰ تا امروز
آخرین نسخهٔ رسمی ۲۰۲۰ است؛ در ۲۰۲۵ یک مکمل منتشر شد
راهنمای اسکرام را خالقان اسکرام، کن شوابر و جف ساترلند، مینویسند و از ۲۰۱۰ چند بار بهروز شده است. طبق صفحهٔ تاریخچهٔ نسخهها در سایت رسمی، آخرین بازنگری همان نسخهٔ نوامبر ۲۰۲۰ است.
- ۲۰۱۰اولین نسخه
- ۲۰۱۱بازنگری
- ۲۰۱۳بازنگری
- ۲۰۱۶ارزشهای اسکرام اضافه شد
- ۲۰۱۷بازنگری
- ۲۰۲۰نسخهٔ رسمی فعلی
- ۲۰۲۵مکمل Expansion Pack
در ژوئن ۲۰۲۵، جف ساترلند همراه با رالف یوخام و جان کولمن مجموعهای به نام Scrum Guide Expansion Pack منتشر کرد. سایت آن خودش را «همراه راهنمای ۲۰۲۰» معرفی میکند؛ یعنی قواعد اسکرام را عوض نمیکند و موضوعهایی را که راهنما عمداً باز گذاشته، عمیقتر توضیح میدهد.
| راهنمای اسکرام ۲۰۲۰ | مکمل ۲۰۲۵ | |
|---|---|---|
| نویسندگان | کن شوابر و جف ساترلند | جف ساترلند، رالف یوخام و جان کولمن، با همکاری نویسندگان دیگر |
| جایگاه | قواعد رسمی اسکرام | همراه راهنمای ۲۰۲۰؛ جایگزین آن نیست |
| موضوعها | مسئولیتها، رویدادها، مصنوعات و تعهدها | رهبری و سازمان، مبانی اسکرام، تعالی فنی، استراتژی و محصول |
برای شروع، همان راهنمای ۲۰۲۰ کافی است. مکمل ۲۰۲۵ وقتی به کار میآید که چند تیم روی یک محصول کار کنند یا بخواهی محصول، استراتژی و رهبری را عمیقتر بررسی کنی.
شروع · اسپرینت اول
چکلیست اسپرینت اول
- مالک محصول را مشخص کن و بکلاگ محصول را اولویتبندی کن.
- طول اسپرینت را انتخاب کن؛ حداکثر یک ماه. خیلی از تیمها با دو هفته شروع میکنند.
- هدف اسپرینت را در یک جمله بنویس.
- بر سر تعریف انجامشده با تیم به توافق برس.
- هر چهار رویداد را از همان اسپرینت اول برگزار کن.
اسکرام نیمهکاره، اسکرام نیست. راهنما میگوید اجرای بخشی از اسکرام ممکن است، اما نتیجه دیگر اسکرام نیست. اگر هنوز آمادهٔ همهٔ اجزا نیستی، شاید کانبان نقطهٔ شروع بهتری باشد.
تماشا کن · سه ویدیوی معتبر
از یک دقیقه تا نیم ساعت
ویدیوها انگلیسیاند و دسترسی به یوتیوب از داخل ایران ممکن است محدود باشد.
دورهٔ رایگان · اجایل و اسکرام
- ۱اسکرام به زبان سادههمین درس
- ۲کانبان برای تیمها
اسکرام با اسپرینتهای زماندار کار میکند و کانبان با جریان پیوسته. درس بعدی دربارهٔ کانبان است.
منابع
- راهنمای رسمی اسکرام، نسخهٔ ۲۰۲۰ (scrumguides.org)
- تاریخچهٔ نسخههای راهنمای اسکرام
- ترجمهٔ رسمی فارسی راهنمای ۲۰۲۰ (PDF)
- Scrum Guide Expansion Pack (scrumexpansion.org)
- t2informatik — معرفی Expansion Pack و تاریخ انتشار
- Scrum Alliance — What is Scrum? (YouTube)
- Scrum Alliance — Scrum Essentials in Under 10 Minutes (YouTube)
- Grow with Google — What is Scrum? (YouTube)
تعریفها و سقفهای زمانی از راهنمای رسمی ۲۰۲۰ است و تاریخچهٔ نسخهها در آبان ۱۴۰۵ بررسی شد. مثال فروشگاه برای توضیح است. عکسها: Parabol در Unsplash.





